前置知识: 高等数学

无穷级数与常微分方程典型例题

13 minIntermediate2026/6/14

无穷级数与常微分方程15道典型例题:级数审敛、幂级数展开、傅里叶级数、微分方程求解等核心题型。

1. 常数项级数审敛

例1:判断 n=1n2n\sum_{n=1}^{\infty} \frac{n}{2^n} 的收敛性。

:比值审敛法:

limnan+1an=limnn+12n+12nn=limnn+12n=12<1\lim_{n \to \infty} \frac{a_{n+1}}{a_n} = \lim_{n \to \infty} \frac{n+1}{2^{n+1}} \cdot \frac{2^n}{n} = \lim_{n \to \infty} \frac{n+1}{2n} = \frac{1}{2} < 1

级数收敛。


例2:判断 n=11nnn\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n\sqrt[n]{n}} 的收敛性。

nn1\sqrt[n]{n} \to 1nn \to \infty),故 1nnn1n\frac{1}{n\sqrt[n]{n}} \sim \frac{1}{n}

与调和级数比较:limn1/(nnn)1/n=limn1nn=1\lim_{n \to \infty} \frac{1/(n\sqrt[n]{n})}{1/n} = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{\sqrt[n]{n}} = 1

调和级数发散,故原级数发散。


例3:判断 n=1(1)nlnnn\sum_{n=1}^{\infty} (-1)^n \frac{\ln n}{n} 的收敛性(条件收敛还是绝对收敛)。

绝对值级数lnnn\sum \frac{\ln n}{n},因 lnnn>1n\frac{\ln n}{n} > \frac{1}{n}n3n \geq 3),发散。

原级数:莱布尼茨审敛法。

  • an=lnnna_n = \frac{\ln n}{n},令 f(x)=lnxxf(x) = \frac{\ln x}{x}f(x)=1lnxx2<0f'(x) = \frac{1-\ln x}{x^2} < 0x>ex > e),故 ana_n 递减(n3n \geq 3
  • limnlnnn=0\lim_{n \to \infty} \frac{\ln n}{n} = 0

由莱布尼茨审敛法,级数收敛。但非绝对收敛,故条件收敛

2. 幂级数

例4:求 n=1xnn3n\sum_{n=1}^{\infty} \frac{x^n}{n \cdot 3^n} 的收敛域。

R=limnanan+1=limn(n+1)3n+1n3n=3R = \lim_{n \to \infty} \frac{a_n}{a_{n+1}} = \lim_{n \to \infty} \frac{(n+1) \cdot 3^{n+1}}{n \cdot 3^n} = 3

端点 x=3x = 31n\sum \frac{1}{n} 发散

端点 x=3x = -3(1)nn\sum \frac{(-1)^n}{n} 收敛(莱布尼茨)

收敛域 [3,3)[-3, 3)


例5:求 n=0x2n+1(2n+1)!\sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^{2n+1}}{(2n+1)!} 的和函数。

n=0x2n+1(2n+1)!=x+x33!+x55!+=sinhx=exex2\sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^{2n+1}}{(2n+1)!} = x + \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} + \cdots = \sinh x = \frac{e^x - e^{-x}}{2}


例6:求 n=1nxn\sum_{n=1}^{\infty} nx^n 的和函数(x<1|x| < 1)。

:设 S(x)=n=1nxn=xn=1nxn1S(x) = \sum_{n=1}^{\infty} nx^n = x\sum_{n=1}^{\infty} nx^{n-1}

已知 n=0xn=11x\sum_{n=0}^{\infty} x^n = \frac{1}{1-x},两边求导:

n=1nxn1=1(1x)2\sum_{n=1}^{\infty} nx^{n-1} = \frac{1}{(1-x)^2}

S(x)=x(1x)2S(x) = \frac{x}{(1-x)^2}

3. 函数展开为幂级数

例7:将 f(x)=1x23x+2f(x) = \frac{1}{x^2-3x+2} 展开为 xx 的幂级数。

f(x)=1(x1)(x2)=1x21x1=11x1211x2f(x) = \frac{1}{(x-1)(x-2)} = \frac{1}{x-2} - \frac{1}{x-1} = \frac{1}{1-x} - \frac{1}{2}\cdot\frac{1}{1-\frac{x}{2}}

=n=0xn12n=0xn2n=n=0(112n+1)xn= \sum_{n=0}^{\infty} x^n - \frac{1}{2}\sum_{n=0}^{\infty}\frac{x^n}{2^n} = \sum_{n=0}^{\infty}\left(1-\frac{1}{2^{n+1}}\right)x^n

收敛域 x<1|x| < 1


例8:将 f(x)=arctanxf(x) = \arctan x 展开为麦克劳林级数。

f(x)=11+x2=n=0(1)nx2nf'(x) = \frac{1}{1+x^2} = \sum_{n=0}^{\infty} (-1)^n x^{2n}x<1|x| < 1

arctanx=0xdt1+t2=n=0(1)nx2n+12n+1=xx33+x55\arctan x = \int_0^x \frac{dt}{1+t^2} = \sum_{n=0}^{\infty} (-1)^n \frac{x^{2n+1}}{2n+1} = x - \frac{x^3}{3} + \frac{x^5}{5} - \cdots

4. 傅里叶级数

例9:将 f(x)=xf(x) = xπ<x<π-\pi < x < \pi)展开为傅里叶级数。

f(x)f(x) 为奇函数,an=0a_n = 0

bn=1πππxsinnxdx=2π0πxsinnxdx=2π[xcosnxn+sinnxn2]0πb_n = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi} x\sin nx\, dx = \frac{2}{\pi}\int_0^{\pi} x\sin nx\, dx = \frac{2}{\pi}\left[-\frac{x\cos nx}{n} + \frac{\sin nx}{n^2}\right]_0^{\pi}

=2π(1)n+1πn=2(1)n+1n= \frac{2}{\pi} \cdot \frac{(-1)^{n+1}\pi}{n} = \frac{2(-1)^{n+1}}{n}

x=2n=1(1)n+1nsinnx=2(sinxsin2x2+sin3x3)x = 2\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n+1}}{n}\sin nx = 2\left(\sin x - \frac{\sin 2x}{2} + \frac{\sin 3x}{3} - \cdots\right)


例10:利用傅里叶级数求 n=11n2\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} 的值。

:将 f(x)=x2f(x) = x^2πxπ-\pi \leq x \leq \pi)展开:

x2=π23+4n=1(1)nn2cosnxx^2 = \frac{\pi^2}{3} + 4\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n^2}\cos nx

x=πx = \pi

π2=π23+4n=11n2\pi^2 = \frac{\pi^2}{3} + 4\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2}

n=11n2=π26\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} = \frac{\pi^2}{6}

5. 一阶微分方程

例11:求 y2x+1y=(x+1)3y' - \frac{2}{x+1}y = (x+1)^3 的通解。

:一阶线性方程,P(x)=2x+1P(x) = -\frac{2}{x+1}Q(x)=(x+1)3Q(x) = (x+1)^3

y=e2x+1dx[(x+1)3e2x+1dxdx+C]y = e^{\int \frac{2}{x+1}dx}\left[\int (x+1)^3 e^{-\int\frac{2}{x+1}dx}dx + C\right]

=(x+1)2[(x+1)31(x+1)2dx+C]=(x+1)2[(x+1)22+C]= (x+1)^2\left[\int (x+1)^3 \cdot \frac{1}{(x+1)^2}dx + C\right] = (x+1)^2\left[\frac{(x+1)^2}{2} + C\right]

=(x+1)42+C(x+1)2= \frac{(x+1)^4}{2} + C(x+1)^2


例12:求 y=yx+tanyxy' = \frac{y}{x} + \tan\frac{y}{x} 的通解。

:齐次方程,令 u=yxu = \frac{y}{x}y=xuy = xuy=u+xuy' = u + xu'

u+xu=u+tanuxu=tanuu + xu' = u + \tan u \Rightarrow xu' = \tan u

dutanu=dxxlnsinu=lnx+C1\int \frac{du}{\tan u} = \int \frac{dx}{x} \Rightarrow \ln|\sin u| = \ln|x| + C_1

sinyx=Cx\sin\frac{y}{x} = Cx

6. 二阶常系数线性方程

例13:求 y4y+3y=0y'' - 4y' + 3y = 0 的通解。

:特征方程 r24r+3=0r^2 - 4r + 3 = 0r1=1r_1 = 1r2=3r_2 = 3

y=C1ex+C2e3xy = C_1 e^x + C_2 e^{3x}


例14:求 y+4y+4y=e2xy'' + 4y' + 4y = e^{-2x} 的通解。

:特征方程 r2+4r+4=0r^2 + 4r + 4 = 0r=2r = -2(二重根)

齐次通解:Y=(C1+C2x)e2xY = (C_1 + C_2 x)e^{-2x}

特解:设 y=Ax2e2xy^* = Ax^2 e^{-2x}

y=(2Ax2Ax2)e2xy^{*'} = (2Ax - 2Ax^2)e^{-2x}y=(2A8Ax+4Ax2)e2xy^{*''} = (2A - 8Ax + 4Ax^2)e^{-2x}

代入方程:2Ae2x=e2x2Ae^{-2x} = e^{-2x}A=12A = \frac{1}{2}

y=(C1+C2x)e2x+x22e2xy = (C_1 + C_2 x)e^{-2x} + \frac{x^2}{2}e^{-2x}

7. 综合题型

例15:设 f(x)f(x) 具有二阶连续导数f(0)=0f(0) = 0f(0)=1f'(0) = 1,且

[x2y+f(xy)]dx+[f(xy)+y2]dy=0[x^2y + f(xy)]dx + [f(xy) + y^2]dy = 0

为全微分方程,求 f(x)f(x) 及其通解。

:全微分条件 Py=Qx\frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial x}

x2+f(xy)x=f(xy)y+0x^2 + f'(xy) \cdot x = f'(xy) \cdot y + 0

x2+xf(xy)=yf(xy)x^2 + xf'(xy) = yf'(xy)

t=xyt = xy,则 x2=(yx)f(t)x^2 = (y-x)f'(t),这要求 f(t)f'(t)t=xyt = xy 有关而与 x,yx, y 分离,只有 x=yx = y 时成立。

重新分析:Py=x2+xf(xy)\frac{\partial P}{\partial y} = x^2 + xf'(xy)Qx=yf(xy)\frac{\partial Q}{\partial x} = yf'(xy)

x2+xf(xy)=yf(xy)x2=(yx)f(xy)x^2 + xf'(xy) = yf'(xy) \Rightarrow x^2 = (y-x)f'(xy)

u=xyu = xy,取 y=1y = 1x2=(1x)f(x)x^2 = (1-x)f'(x)

f(x)=x21x=x1+11xf'(x) = \frac{x^2}{1-x} = -x - 1 + \frac{1}{1-x}

f(x)=x22xln1x+Cf(x) = -\frac{x^2}{2} - x - \ln|1-x| + C

f(0)=0f(0) = 0C=0C = 0

f(0)=01f'(0) = 0 \neq 1,矛盾。需重新审视。

修正:取 x=1x = 11=(y1)f(y)1 = (y-1)f'(y)f(y)=1y1f'(y) = \frac{1}{y-1}

f(y)=lny1+Cf(y) = \ln|y-1| + Cf(0)=ln1+C=0f(0) = \ln 1 + C = 0C=0C = 0

f(0)=11f'(0) = -1 \neq 1,仍有矛盾。此题条件需调整,但核心方法为:利用全微分条件建立微分方程,再求解。