前置知识: 线性代数

特征值性质

11 minIntermediate2026/6/14

特征值的基本性质,迹与特征值的关系,行列式与特征值的关系,矩阵运算的特征值。

1. 特征值的基本性质

1.1 迹与特征值

tr(A)=λ1+λ2+⋯+λn\text{tr}(A) = \lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n

矩阵的迹等于所有特征值之和。

1.2 行列式与特征值

∣A∣=λ1λ2⋯λn|A| = \lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n

矩阵的行列式等于所有特征值之积。

1.3 可逆性与特征值

AA 可逆   ⟺  \iff AA 的特征值全不为零。

1.4 特征值的个数

nn 阶方阵在复数域上恰好有 nn 个特征值(计入代数重数)。

2. 矩阵运算的特征值

2.1 基本运算

设 AA 的特征值为 λ\lambda,对应的特征向量为 x\boldsymbol{x}(Ax=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x}),则:

| 矩阵 | 特征值 | 特征向量 | | ---------- | -------------- | -------------------------------- | ----------- | --------------------------------------- | | kAkA | kλk\lambda | x\boldsymbol{x} | | A+kIA + kI | λ+k\lambda + k | x\boldsymbol{x} | | AkA^k | λk\lambda^k | x\boldsymbol{x} | | A−1A^{-1} | λ−1\lambda^{-1} | x\boldsymbol{x}(AA 可逆时) | | A∗A^* | ∣A∣λ\dfrac{ | A | }{\lambda} | x\boldsymbol{x}(λ≠0\lambda \neq 0 时) | | f(A)f(A) | f(λ)f(\lambda) | x\boldsymbol{x}(ff 为多项式) | | ATA^T | λ\lambda | 不一定是 x\boldsymbol{x} | | P−1APP^{-1}AP | λ\lambda | P−1xP^{-1}\boldsymbol{x} |

2.2 证明

AkA^k:Ax=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x},A2x=A(λx)=λ2xA^2\boldsymbol{x} = A(\lambda\boldsymbol{x}) = \lambda^2\boldsymbol{x},归纳得 Akx=λkxA^k\boldsymbol{x} = \lambda^k\boldsymbol{x}。

A−1A^{-1}:Ax=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x},x=λA−1x\boldsymbol{x} = \lambda A^{-1}\boldsymbol{x},A−1x=λ−1xA^{-1}\boldsymbol{x} = \lambda^{-1}\boldsymbol{x}。

A∗A^*:A∗=∣A∣A−1A^* = |A|A^{-1},A∗x=∣A∣A−1x=∣A∣λxA^*\boldsymbol{x} = |A|A^{-1}\boldsymbol{x} = \dfrac{|A|}{\lambda}\boldsymbol{x}。

f(A)f(A):f(A)x=(amAm+⋯+a1A+a0I)x=(amλm+⋯+a1λ+a0)x=f(λ)xf(A)\boldsymbol{x} = (a_mA^m + \cdots + a_1A + a_0I)\boldsymbol{x} = (a_m\lambda^m + \cdots + a_1\lambda + a_0)\boldsymbol{x} = f(\lambda)\boldsymbol{x}。

2.3 注意事项

  1. A+BA + B 的特征值一般不是 AA 的特征值加 BB 的特征值
  2. ABAB 的特征值一般不是 AA 的特征值乘 BB 的特征值
  3. ATA^T 与 AA 有相同的特征值(但特征向量一般不同)

3. 特征值的估计

3.1 Gershgorin 圆盘定理

A=(aij)n×nA = (a_{ij})_{n \times n} 的每个特征值至少位于以下 nn 个圆盘之一中:

Di={z∈C∣∣z−aii∣≤Ri}D_i = \{z \in \mathbb{C} \mid |z - a_{ii}| \leq R_i\}

其中 Ri=∑j≠i∣aij∣R_i = \sum_{j \neq i} |a_{ij}| 是第 ii 行非对角线元素的绝对值之和。

3.2 特征值的界

对于实对称矩阵 AA:

λmin⁡≤xTAxxTx≤λmax⁡\lambda_{\min} \leq \frac{\boldsymbol{x}^TA\boldsymbol{x}}{\boldsymbol{x}^T\boldsymbol{x}} \leq \lambda_{\max}

(Rayleigh 商)

4. 特征多项式的性质

4.1 Cayley-Hamilton 定理

设 AA 的特征多项式为 f(λ)=∣λI−A∣f(\lambda) = |\lambda I - A|,则:

f(A)=Of(A) = O

应用:可以用低次幂表示高次幂。

示例:设 A3−2A2+A−I=OA^3 - 2A^2 + A - I = O,求 A4A^4。

A3=2A2−A+IA^3 = 2A^2 - A + I

A4=2A3−A2+A=2(2A2−A+I)−A2+A=3A2−A+2IA^4 = 2A^3 - A^2 + A = 2(2A^2 - A + I) - A^2 + A = 3A^2 - A + 2I

4.2 特征多项式的系数

f(λ)=λn−c1λn−1+c2λn−2−⋯+(−1)ncnf(\lambda) = \lambda^n - c_1\lambda^{n-1} + c_2\lambda^{n-2} - \cdots + (-1)^n c_n

其中:

  • c1=tr(A)=λ1+⋯+λnc_1 = \text{tr}(A) = \lambda_1 + \cdots + \lambda_n
  • c2=∑i<jλiλjc_2 = \sum_{i<j} \lambda_i\lambda_j(所有二阶主子式之和)
  • cn=∣A∣=λ1λ2⋯λnc_n = |A| = \lambda_1\lambda_2\cdots\lambda_n

5. 典型例题

例1

设 AA 为三阶方阵,特征值为 1,2,31, 2, 3,求 ∣A∗+3A−1−2I∣|A^* + 3A^{-1} - 2I|。

解:A∗A^* 的特征值为 ∣A∣λ\dfrac{|A|}{\lambda}:6/1=66/1 = 6,6/2=36/2 = 3,6/3=26/3 = 2。

A−1A^{-1} 的特征值为 1/λ1/\lambda:11,1/21/2,1/31/3。

A∗+3A−1−2IA^* + 3A^{-1} - 2I 的特征值为:

6+3×1−2=76 + 3 \times 1 - 2 = 7,3+3×1/2−2=5/23 + 3 \times 1/2 - 2 = 5/2,2+3×1/3−2=12 + 3 \times 1/3 - 2 = 1

∣A∗+3A−1−2I∣=7×5/2×1=35/2|A^* + 3A^{-1} - 2I| = 7 \times 5/2 \times 1 = 35/2

例2

设 AA 为 nn 阶方阵,∣A∣≠0|A| \neq 0,λ\lambda 是 AA 的特征值,证明 λ−1∣A∣2\lambda^{-1}|A|^2 是 A∗A^* 的特征值。

证明:A∗=∣A∣A−1A^* = |A|A^{-1},A∗A^* 的特征值为 ∣A∣λ\dfrac{|A|}{\lambda}。

(A∗)2(A^*)^2 的特征值为 (∣A∣λ)2=∣A∣2λ2\left(\dfrac{|A|}{\lambda}\right)^2 = \dfrac{|A|^2}{\lambda^2}。

但题目说的是 A∗A^* 的特征值,即 ∣A∣λ\dfrac{|A|}{\lambda},而非 (A∗)2(A^*)^2。

若题目为 ∣A∣λ−1|A|\lambda^{-1} 是 A∗A^* 的特征值,则正确。

例3

设 AA 为 nn 阶实矩阵,ATA=IA^TA = I,∣A∣<0|A| < 0,求 AA 的一个特征值。

解:ATA=IA^TA = I,AA 为正交矩阵,∣A∣=±1|A| = \pm 1。

由 ∣A∣<0|A| < 0,∣A∣=−1|A| = -1。

∣A∣=λ1λ2⋯λn=−1|A| = \lambda_1\lambda_2\cdots\lambda_n = -1。

又 ∣λi∣=1|\lambda_i| = 1(正交矩阵的特征值模为1),且实矩阵的复特征值成共轭对出现,其积为正。

故至少有一个实特征值为 −1-1。

例4

设 AA 为 nn 阶方阵,α\boldsymbol{\alpha} 为 nn 维非零列向量,Aα=2αA\boldsymbol{\alpha} = 2\boldsymbol{\alpha},A2α=4αA^2\boldsymbol{\alpha} = 4\boldsymbol{\alpha},判断 AA 是否可对角化。

解:Aα=2αA\boldsymbol{\alpha} = 2\boldsymbol{\alpha},α\boldsymbol{\alpha} 是属于 λ=2\lambda = 2 的特征向量。

A2α=4α=22αA^2\boldsymbol{\alpha} = 4\boldsymbol{\alpha} = 2^2\boldsymbol{\alpha},这与 Aα=2αA\boldsymbol{\alpha} = 2\boldsymbol{\alpha} 一致(A2α=A(2α)=2Aα=4αA^2\boldsymbol{\alpha} = A(2\boldsymbol{\alpha}) = 2A\boldsymbol{\alpha} = 4\boldsymbol{\alpha})。

仅凭这些信息无法判断 AA 是否可对角化,需要更多条件。