前置知识: 线性代数

特征值典型例题

12 minIntermediate2026/6/14

特征值与特征向量典型例题集锦,涵盖计算题、对角化判定、正交对角化、抽象矩阵特征值等题型。

1. 特征值计算

例1

A=(3113)A = \begin{pmatrix} 3 & -1 \\ -1 & 3 \end{pmatrix} 的特征值与特征向量。

AλI=(3λ)21=λ26λ+8=(λ2)(λ4)|A - \lambda I| = (3-\lambda)^2 - 1 = \lambda^2 - 6\lambda + 8 = (\lambda-2)(\lambda-4)

λ1=2\lambda_1 = 2(A2I)x=0(A - 2I)\boldsymbol{x} = 0(1111)x=0\begin{pmatrix} 1 & -1 \\ -1 & 1 \end{pmatrix}\boldsymbol{x} = 0x1=(1,1)T\boldsymbol{x}_1 = (1, 1)^T

λ2=4\lambda_2 = 4(A4I)x=0(A - 4I)\boldsymbol{x} = 0(1111)x=0\begin{pmatrix} -1 & -1 \\ -1 & -1 \end{pmatrix}\boldsymbol{x} = 0x2=(1,1)T\boldsymbol{x}_2 = (1, -1)^T

例2

A=(122212221)A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 2 \\ 2 & 1 & 2 \\ 2 & 2 & 1 \end{pmatrix} 的特征值与特征向量。

AλI=1λ2221λ2221λ=(5λ)(1λ)2|A - \lambda I| = \begin{vmatrix} 1-\lambda & 2 & 2 \\ 2 & 1-\lambda & 2 \\ 2 & 2 & 1-\lambda \end{vmatrix} = (5-\lambda)(-1-\lambda)^2

λ1=5\lambda_1 = 5λ2=1\lambda_2 = -1(二重)

λ1=5\lambda_1 = 5x1=(1,1,1)T\boldsymbol{x}_1 = (1, 1, 1)^T

λ2=1\lambda_2 = -1(A+I)x=0(A + I)\boldsymbol{x} = 02x1+2x2+2x3=02x_1 + 2x_2 + 2x_3 = 0,即 x1+x2+x3=0x_1 + x_2 + x_3 = 0

x2=(1,1,0)T\boldsymbol{x}_2 = (-1, 1, 0)^Tx3=(1,0,1)T\boldsymbol{x}_3 = (-1, 0, 1)^T

2. 抽象矩阵的特征值

例3

AA 为三阶方阵,特征值为 1,1,21, -1, 2,求 A2+A2I|A^2 + A - 2I|

A2+A2IA^2 + A - 2I 的特征值为 λ2+λ2\lambda^2 + \lambda - 2

λ=1\lambda = 11+12=01 + 1 - 2 = 0

λ=1\lambda = -1112=21 - 1 - 2 = -2

λ=2\lambda = 24+22=44 + 2 - 2 = 4

A2+A2I=0×(2)×4=0|A^2 + A - 2I| = 0 \times (-2) \times 4 = 0

例4

AA 为三阶方阵,A=2|A| = 2AA 的特征值为 1,2,11, 2, 1,求 A3A1+2I|A^* - 3A^{-1} + 2I|

AA^* 的特征值为 A/λ|A|/\lambda2,1,22, 1, 2

A1A^{-1} 的特征值为 1/λ1/\lambda1,1/2,11, 1/2, 1

A3A1+2IA^* - 3A^{-1} + 2I 的特征值为 A/λ3/λ+2|A|/\lambda - 3/\lambda + 2

λ=1\lambda = 123+2=12 - 3 + 2 = 1

λ=2\lambda = 213/2+2=3/21 - 3/2 + 2 = 3/2

λ=1\lambda = 123+2=12 - 3 + 2 = 1

A3A1+2I=1×3/2×1=3/2|A^* - 3A^{-1} + 2I| = 1 \times 3/2 \times 1 = 3/2

例5

A2=AA^2 = A(幂等矩阵),r(A)=rr(A) = r,求 AA 的特征值。

:设 Ax=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x},则 A2x=λ2xA^2\boldsymbol{x} = \lambda^2\boldsymbol{x}

A2=AA^2 = Aλ2=λ\lambda^2 = \lambdaλ(λ1)=0\lambda(\lambda - 1) = 0λ=0\lambda = 0λ=1\lambda = 1

tr(A)=λ1++λn=\text{tr}(A) = \lambda_1 + \cdots + \lambda_n = 特征值 11 的个数 =r(A)=r= r(A) = r

AArr 个特征值 11nrn - r 个特征值 00

3. 对角化判定

例6

判断 A=(110010002)A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} 是否可对角化。

:特征值 λ1=1\lambda_1 = 1(二重),λ2=2\lambda_2 = 2

λ1=1\lambda_1 = 1AI=(010000001)A - I = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}r(AI)=2r(A - I) = 2,几何重数 =32=1<2= 3 - 2 = 1 < 2

AA 不可对角化。

例7

A=(a000b100b)A = \begin{pmatrix} a & 0 & 0 \\ 0 & b & 1 \\ 0 & 0 & b \end{pmatrix},讨论 AA 可对角化的条件。

:特征值 λ1=a\lambda_1 = aλ2=b\lambda_2 = b(二重)。

λ2=b\lambda_2 = bAbI=(ab00001000)A - bI = \begin{pmatrix} a-b & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}

aba \neq b 时:r(AbI)=2r(A - bI) = 2,几何重数 =1<2= 1 < 2,不可对角化。

a=ba = b 时:AbI=(000001000)A - bI = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}r(AbI)=1r(A - bI) = 1,几何重数 =2== 2 = 代数重数,可对角化。

4. 正交对角化

例8

A=(1221)A = \begin{pmatrix} 1 & -2 \\ -2 & 1 \end{pmatrix} 正交对角化。

AλI=(1λ)24=(λ3)(λ+1)|A - \lambda I| = (1-\lambda)^2 - 4 = (\lambda-3)(\lambda+1)

λ1=3\lambda_1 = 3λ2=1\lambda_2 = -1

λ1=3\lambda_1 = 3x1=(1,1)T\boldsymbol{x}_1 = (1, -1)^T,单位化 q1=12(1,1)T\boldsymbol{q}_1 = \frac{1}{\sqrt{2}}(1, -1)^T

λ2=1\lambda_2 = -1x2=(1,1)T\boldsymbol{x}_2 = (1, 1)^T,单位化 q2=12(1,1)T\boldsymbol{q}_2 = \frac{1}{\sqrt{2}}(1, 1)^T

Q=12(1111),Λ=(3001)Q = \frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix} 1 & 1 \\ -1 & 1 \end{pmatrix}, \quad \Lambda = \begin{pmatrix} 3 & 0 \\ 0 & -1 \end{pmatrix}

5. 综合题

例9

AA 为三阶实对称矩阵,r(A)=2r(A) = 2A2+2A=OA^2 + 2A = O,求 AA 的特征值及 A+I|A + I|

:设 λ\lambdaAA 的特征值,λ2+2λ=0\lambda^2 + 2\lambda = 0λ=0\lambda = 0λ=2\lambda = -2

AA 为实对称矩阵,可对角化。r(A)=2r(A) = 2,故特征值 00 的个数为 32=13 - 2 = 1,特征值 2-2 的个数为 22

AA 的特征值为 0,2,20, -2, -2

A+I=1×(1)×(1)=1|A + I| = 1 \times (-1) \times (-1) = 1

例10

AAnn 阶实对称矩阵,A2=IA^2 = Ir(A+I)=rr(A + I) = r,求 A2I|A - 2I|

λ2=1\lambda^2 = 1λ=±1\lambda = \pm 1

A+IA + I 的特征值为 λ+1\lambda + 122(对应 λ=1\lambda = 1)和 00(对应 λ=1\lambda = -1)。

r(A+I)=r(A + I) = 特征值 22 的个数 =r= r

AArr 个特征值 11nrn - r 个特征值 1-1

A2IA - 2I 的特征值为 12=11 - 2 = -1rr 个)和 12=3-1 - 2 = -3nrn - r 个)。

A2I=(1)r(3)nr|A - 2I| = (-1)^r \cdot (-3)^{n-r}

例11

AAnn 阶方阵,α,β\boldsymbol{\alpha}, \boldsymbol{\beta}nn 维非零列向量,A=αβTA = \boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^TβTα=k\boldsymbol{\beta}^T\boldsymbol{\alpha} = k,求 AA 的特征值与特征向量。

Aα=αβTα=kαA\boldsymbol{\alpha} = \boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^T\boldsymbol{\alpha} = k\boldsymbol{\alpha}

λ=k\lambda = k 是特征值,α\boldsymbol{\alpha} 是对应的特征向量。

Ax=α(βTx)=0A\boldsymbol{x} = \boldsymbol{\alpha}(\boldsymbol{\beta}^T\boldsymbol{x}) = 0βTx=0\boldsymbol{\beta}^T\boldsymbol{x} = 0 时。

r(A)=1r(A) = 1α0\boldsymbol{\alpha} \neq 0),00 的代数重数为 n1n - 1

AA 的特征值为 kk(单根)和 00n1n-1 重)。

k0k \neq 0 时,AA 可对角化(几何重数 =nr(A)=n1== n - r(A) = n - 1 = 代数重数)。

例12

AAnn 阶正交矩阵,证明:若 A=1|A| = 1nn 为奇数,则 11AA 的特征值;若 A=1|A| = -1,则 1-1AA 的特征值。

证明

A=1|A| = 1nn 为奇数

AI=AAAT=A(IAT)=AIAT=(IA)T=IA=AI|A - I| = |A - AA^T| = |A(I - A^T)| = |A| \cdot |I - A^T| = |(I - A)^T| = |I - A| = -|A - I|

IA=(AI)=(1)nAI=AI|I - A| = |-(A - I)| = (-1)^n|A - I| = -|A - I|nn 为奇数)

2AI=02|A - I| = 0AI=0|A - I| = 011 是特征值。

A=1|A| = -1

A+I=A+AAT=A(I+AT)=AI+AT=I+A=A+I|A + I| = |A + AA^T| = |A(I + A^T)| = |A| \cdot |I + A^T| = -|I + A| = -|A + I|

2A+I=02|A + I| = 0A+I=0|A + I| = 01-1 是特征值。