前置知识: 线性代数

特征值性质

11 minIntermediate2026/6/14

特征值的基本性质,迹与特征值的关系,行列式与特征值的关系,矩阵运算的特征值。

1. 特征值的基本性质

1.1 迹与特征值

tr(A)=λ1+λ2++λn\text{tr}(A) = \lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n

矩阵的迹等于所有特征值之和。

1.2 行列式与特征值

A=λ1λ2λn|A| = \lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n

矩阵的行列式等于所有特征值之积。

1.3 可逆性与特征值

AA 可逆     \iff AA 的特征值全不为零。

1.4 特征值的个数

nn 阶方阵在复数域上恰好有 nn 个特征值(计入代数重数)。

2. 矩阵运算的特征值

2.1 基本运算

AA 的特征值为 λ\lambda,对应的特征向量为 x\boldsymbol{x}Ax=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x}),则:

| 矩阵 | 特征值 | 特征向量 | | ---------- | -------------- | -------------------------------- | ----------- | --------------------------------------- | | kAkA | kλk\lambda | x\boldsymbol{x} | | A+kIA + kI | λ+k\lambda + k | x\boldsymbol{x} | | AkA^k | λk\lambda^k | x\boldsymbol{x} | | A1A^{-1} | λ1\lambda^{-1} | x\boldsymbol{x}AA 可逆时) | | AA^* | Aλ\dfrac{ | A | }{\lambda} | x\boldsymbol{x}λ0\lambda \neq 0 时) | | f(A)f(A) | f(λ)f(\lambda) | x\boldsymbol{x}ff 为多项式) | | ATA^T | λ\lambda | 不一定是 x\boldsymbol{x} | | P1APP^{-1}AP | λ\lambda | P1xP^{-1}\boldsymbol{x} |

2.2 证明

AkA^kAx=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x}A2x=A(λx)=λ2xA^2\boldsymbol{x} = A(\lambda\boldsymbol{x}) = \lambda^2\boldsymbol{x},归纳得 Akx=λkxA^k\boldsymbol{x} = \lambda^k\boldsymbol{x}

A1A^{-1}Ax=λxA\boldsymbol{x} = \lambda\boldsymbol{x}x=λA1x\boldsymbol{x} = \lambda A^{-1}\boldsymbol{x}A1x=λ1xA^{-1}\boldsymbol{x} = \lambda^{-1}\boldsymbol{x}

AA^*A=AA1A^* = |A|A^{-1}Ax=AA1x=AλxA^*\boldsymbol{x} = |A|A^{-1}\boldsymbol{x} = \dfrac{|A|}{\lambda}\boldsymbol{x}

f(A)f(A)f(A)x=(amAm++a1A+a0I)x=(amλm++a1λ+a0)x=f(λ)xf(A)\boldsymbol{x} = (a_mA^m + \cdots + a_1A + a_0I)\boldsymbol{x} = (a_m\lambda^m + \cdots + a_1\lambda + a_0)\boldsymbol{x} = f(\lambda)\boldsymbol{x}

2.3 注意事项

  1. A+BA + B 的特征值一般不是 AA 的特征值加 BB 的特征值
  2. ABAB 的特征值一般不是 AA 的特征值乘 BB 的特征值
  3. ATA^TAA 有相同的特征值(但特征向量一般不同)

3. 特征值的估计

3.1 Gershgorin 圆盘定理

A=(aij)n×nA = (a_{ij})_{n \times n} 的每个特征值至少位于以下 nn 个圆盘之一中:

Di={zCzaiiRi}D_i = \{z \in \mathbb{C} \mid |z - a_{ii}| \leq R_i\}

其中 Ri=jiaijR_i = \sum_{j \neq i} |a_{ij}| 是第 ii 行非对角线元素的绝对值之和。

3.2 特征值的界

对于实对称矩阵 AA

λminxTAxxTxλmax\lambda_{\min} \leq \frac{\boldsymbol{x}^TA\boldsymbol{x}}{\boldsymbol{x}^T\boldsymbol{x}} \leq \lambda_{\max}

(Rayleigh 商)

4. 特征多项式的性质

4.1 Cayley-Hamilton 定理

AA 的特征多项式为 f(λ)=λIAf(\lambda) = |\lambda I - A|,则:

f(A)=Of(A) = O

应用:可以用低次幂表示高次幂。

示例:设 A32A2+AI=OA^3 - 2A^2 + A - I = O,求 A4A^4

A3=2A2A+IA^3 = 2A^2 - A + I

A4=2A3A2+A=2(2A2A+I)A2+A=3A2A+2IA^4 = 2A^3 - A^2 + A = 2(2A^2 - A + I) - A^2 + A = 3A^2 - A + 2I

4.2 特征多项式的系数

f(λ)=λnc1λn1+c2λn2+(1)ncnf(\lambda) = \lambda^n - c_1\lambda^{n-1} + c_2\lambda^{n-2} - \cdots + (-1)^n c_n

其中:

  • c1=tr(A)=λ1++λnc_1 = \text{tr}(A) = \lambda_1 + \cdots + \lambda_n
  • c2=i<jλiλjc_2 = \sum_{i<j} \lambda_i\lambda_j(所有二阶主子式之和)
  • cn=A=λ1λ2λnc_n = |A| = \lambda_1\lambda_2\cdots\lambda_n

5. 典型例题

例1

AA 为三阶方阵,特征值为 1,2,31, 2, 3,求 A+3A12I|A^* + 3A^{-1} - 2I|

AA^* 的特征值为 Aλ\dfrac{|A|}{\lambda}6/1=66/1 = 66/2=36/2 = 36/3=26/3 = 2

A1A^{-1} 的特征值为 1/λ1/\lambda111/21/21/31/3

A+3A12IA^* + 3A^{-1} - 2I 的特征值为:

6+3×12=76 + 3 \times 1 - 2 = 73+3×1/22=5/23 + 3 \times 1/2 - 2 = 5/22+3×1/32=12 + 3 \times 1/3 - 2 = 1

A+3A12I=7×5/2×1=35/2|A^* + 3A^{-1} - 2I| = 7 \times 5/2 \times 1 = 35/2

例2

AAnn 阶方阵,A0|A| \neq 0λ\lambdaAA 的特征值,证明 λ1A2\lambda^{-1}|A|^2AA^* 的特征值。

证明A=AA1A^* = |A|A^{-1}AA^* 的特征值为 Aλ\dfrac{|A|}{\lambda}

(A)2(A^*)^2 的特征值为 (Aλ)2=A2λ2\left(\dfrac{|A|}{\lambda}\right)^2 = \dfrac{|A|^2}{\lambda^2}

但题目说的是 AA^* 的特征值,即 Aλ\dfrac{|A|}{\lambda},而非 (A)2(A^*)^2

若题目为 Aλ1|A|\lambda^{-1}AA^* 的特征值,则正确。

例3

AAnn 阶实矩阵,ATA=IA^TA = IA<0|A| < 0,求 AA 的一个特征值。

ATA=IA^TA = IAA 为正交矩阵,A=±1|A| = \pm 1

A<0|A| < 0A=1|A| = -1

A=λ1λ2λn=1|A| = \lambda_1\lambda_2\cdots\lambda_n = -1

λi=1|\lambda_i| = 1(正交矩阵的特征值模为1),且实矩阵的复特征值成共轭对出现,其积为正。

故至少有一个实特征值为 1-1

例4

AAnn 阶方阵,α\boldsymbol{\alpha}nn 维非零列向量,Aα=2αA\boldsymbol{\alpha} = 2\boldsymbol{\alpha}A2α=4αA^2\boldsymbol{\alpha} = 4\boldsymbol{\alpha},判断 AA 是否可对角化。

Aα=2αA\boldsymbol{\alpha} = 2\boldsymbol{\alpha}α\boldsymbol{\alpha} 是属于 λ=2\lambda = 2 的特征向量。

A2α=4α=22αA^2\boldsymbol{\alpha} = 4\boldsymbol{\alpha} = 2^2\boldsymbol{\alpha},这与 Aα=2αA\boldsymbol{\alpha} = 2\boldsymbol{\alpha} 一致(A2α=A(2α)=2Aα=4αA^2\boldsymbol{\alpha} = A(2\boldsymbol{\alpha}) = 2A\boldsymbol{\alpha} = 4\boldsymbol{\alpha})。

仅凭这些信息无法判断 AA 是否可对角化,需要更多条件。