大数定律与中心极限定理典型例题

12 minIntermediate2026/6/14

大数定律与中心极限定理部分的典型例题精选。

1. 切比雪夫不等式

例题1

设 E(X)=1E(X) = 1,D(X)=0.04D(X) = 0.04,利用切比雪夫不等式估计 P(0.6<X<1.4)P(0.6 < X < 1.4)。

解:

P(0.6<X<1.4)=P(∣X−1∣<0.4)≥1−0.040.16=1−0.25=0.75P(0.6 < X < 1.4) = P(|X - 1| < 0.4) \geq 1 - \frac{0.04}{0.16} = 1 - 0.25 = 0.75

例题2

设 X1,X2,⋯ ,X100X_1, X_2, \cdots, X_{100} 独立同分布,E(Xi)=5E(X_i) = 5,D(Xi)=1D(X_i) = 1,利用切比雪夫不等式估计 P(4.7<Xˉ<5.3)P(4.7 < \bar{X} < 5.3)。

解:E(Xˉ)=5E(\bar{X}) = 5,D(Xˉ)=0.01D(\bar{X}) = 0.01。

P(4.7<Xˉ<5.3)=P(∣Xˉ−5∣<0.3)≥1−0.010.09=89≈0.889P(4.7 < \bar{X} < 5.3) = P(|\bar{X} - 5| < 0.3) \geq 1 - \frac{0.01}{0.09} = \frac{8}{9} \approx 0.889

例题3

设 X∼P(5)X \sim P(5),利用切比雪夫不等式估计 P(X≥10)P(X \geq 10)。

解:E(X)=5E(X) = 5,D(X)=5D(X) = 5。

P(X≥10)=P(X−5≥5)≤P(∣X−5∣≥5)≤525=0.2P(X \geq 10) = P(X - 5 \geq 5) \leq P(|X - 5| \geq 5) \leq \frac{5}{25} = 0.2

2. 大数定律

例题4

设 X1,X2,⋯X_1, X_2, \cdots 独立同分布,E(Xi)=μE(X_i) = \mu,D(Xi)=σ2D(X_i) = \sigma^2,证明 1n∑i=1nXi2→Pμ2+σ2\dfrac{1}{n}\sum_{i=1}^n X_i^2 \xrightarrow{P} \mu^2 + \sigma^2。

证明:设 Yi=Xi2Y_i = X_i^2,则 Y1,Y2,⋯Y_1, Y_2, \cdots 独立同分布。

E(Yi)=E(Xi2)=D(Xi)+[E(Xi)]2=σ2+μ2E(Y_i) = E(X_i^2) = D(X_i) + [E(X_i)]^2 = \sigma^2 + \mu^2

由辛钦大数定律:

1n∑i=1nYi=1n∑i=1nXi2→Pσ2+μ2\frac{1}{n}\sum_{i=1}^n Y_i = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^n X_i^2 \xrightarrow{P} \sigma^2 + \mu^2

例题5

设 X1,X2,⋯X_1, X_2, \cdots 独立同分布,Xi∼U(0,1)X_i \sim U(0, 1),证明 1n∑i=1nXi(1−Xi)→P16\dfrac{1}{n}\sum_{i=1}^n X_i(1 - X_i) \xrightarrow{P} \dfrac{1}{6}。

证明:设 Yi=Xi(1−Xi)Y_i = X_i(1 - X_i),则

E(Yi)=E(Xi)−E(Xi2)=12−13=16E(Y_i) = E(X_i) - E(X_i^2) = \frac{1}{2} - \frac{1}{3} = \frac{1}{6}

由辛钦大数定律,1n∑i=1nYi→P16\dfrac{1}{n}\sum_{i=1}^n Y_i \xrightarrow{P} \dfrac{1}{6}。

例题6

某事件 AA 在每次试验中发生的概率为 pp,独立重复试验 nn 次,用频率 nAn\dfrac{n_A}{n} 估计 pp。要使 P(∣nAn−p∣<0.01)≥0.95P\left(\left|\dfrac{n_A}{n} - p\right| < 0.01\right) \geq 0.95,nn 至少为多少?

解:E(nAn)=pE\left(\dfrac{n_A}{n}\right) = p,D(nAn)=p(1−p)nD\left(\dfrac{n_A}{n}\right) = \dfrac{p(1-p)}{n}。

由切比雪夫不等式:

P(∣nAn−p∣<0.01)≥1−p(1−p)n×0.0001P\left(\left|\frac{n_A}{n} - p\right| < 0.01\right) \geq 1 - \frac{p(1-p)}{n \times 0.0001}

p(1−p)≤14p(1-p) \leq \dfrac{1}{4}(p=0.5p = 0.5 时取最大值),故

1−14n×0.0001≥0.95  ⟹  n≥14×0.0001×0.05=500001 - \frac{1}{4n \times 0.0001} \geq 0.95 \implies n \geq \frac{1}{4 \times 0.0001 \times 0.05} = 50000

3. 中心极限定理

例题7

某厂生产的产品次品率为 0.03,从中任取 1000 件,求次品数在 20 到 40 之间的概率。

解:设 XX 为次品数,X∼B(1000,0.03)X \sim B(1000, 0.03)。

E(X)=30E(X) = 30,D(X)=29.1D(X) = 29.1。

P(20≤X≤40)≈Φ(40−3029.1)−Φ(20−3029.1)P(20 \leq X \leq 40) \approx \Phi\left(\frac{40 - 30}{\sqrt{29.1}}\right) - \Phi\left(\frac{20 - 30}{\sqrt{29.1}}\right)

=Φ(1.854)−Φ(−1.854)=2Φ(1.854)−1≈2×0.9682−1=0.9364= \Phi(1.854) - \Phi(-1.854) = 2\Phi(1.854) - 1 \approx 2 \times 0.9682 - 1 = 0.9364

例题8

设 X1,X2,⋯ ,X50X_1, X_2, \cdots, X_{50} 独立同分布,Xi∼Exp(2)X_i \sim \text{Exp}(2),求 P(∑i=150Xi>30)P\left(\sum_{i=1}^{50} X_i > 30\right)。

解:E(Xi)=0.5E(X_i) = 0.5,D(Xi)=0.25D(X_i) = 0.25。

E(∑Xi)=25E\left(\sum X_i\right) = 25,D(∑Xi)=12.5D\left(\sum X_i\right) = 12.5。

P(∑i=150Xi>30)≈1−Φ(30−2512.5)=1−Φ(1.414)≈1−0.9214=0.0786P\left(\sum_{i=1}^{50} X_i > 30\right) \approx 1 - \Phi\left(\frac{30 - 25}{\sqrt{12.5}}\right) = 1 - \Phi(1.414) \approx 1 - 0.9214 = 0.0786

例题9

设 X1,X2,⋯ ,X36X_1, X_2, \cdots, X_{36} 独立同分布,Xi∼U(0,10)X_i \sim U(0, 10),求 P(Xˉ>5.5)P(\bar{X} > 5.5)。

解:E(Xi)=5E(X_i) = 5,D(Xi)=10012=253D(X_i) = \dfrac{100}{12} = \dfrac{25}{3}。

E(Xˉ)=5E(\bar{X}) = 5,D(Xˉ)=25108D(\bar{X}) = \dfrac{25}{108}。

P(Xˉ>5.5)≈1−Φ(5.5−525/108)=1−Φ(1.039)≈1−0.8506=0.1494P(\bar{X} > 5.5) \approx 1 - \Phi\left(\frac{5.5 - 5}{\sqrt{25/108}}\right) = 1 - \Phi(1.039) \approx 1 - 0.8506 = 0.1494

例题10

某保险公司有 10000 人投保,每人每年交保费 12 元,每人出险概率为 0.006,出险时赔付 1000 元。求保险公司亏本的概率。

解:设 XX 为出险人数,X∼B(10000,0.006)X \sim B(10000, 0.006)。

保险公司收入 = 10000×12=12000010000 \times 12 = 120000 元。

赔付 = 1000X1000X 元。

亏本条件:1000X>1200001000X > 120000,即 X>120X > 120。

E(X)=60E(X) = 60,D(X)=59.64D(X) = 59.64。

P(X>120)≈1−Φ(120−6059.64)=1−Φ(7.77)≈0P(X > 120) \approx 1 - \Phi\left(\frac{120 - 60}{\sqrt{59.64}}\right) = 1 - \Phi(7.77) \approx 0

保险公司几乎不可能亏本。

例题11

设 X1,X2,⋯ ,XnX_1, X_2, \cdots, X_n 独立同分布,E(Xi)=0E(X_i) = 0,D(Xi)=1D(X_i) = 1,求 nn 使得 P(∣∑i=1nXi∣<10)≥0.9P\left(\left|\sum_{i=1}^n X_i\right| < 10\right) \geq 0.9。

解:由中心极限定理,∑i=1nXi\sum_{i=1}^n X_i 近似服从 N(0,n)N(0, n)。

P(∣∑i=1nXi∣<10)=P(∣∑Xi∣n<10n)≈2Φ(10n)−1≥0.9P\left(\left|\sum_{i=1}^n X_i\right| < 10\right) = P\left(\frac{|\sum X_i|}{\sqrt{n}} < \frac{10}{\sqrt{n}}\right) \approx 2\Phi\left(\frac{10}{\sqrt{n}}\right) - 1 \geq 0.9

Φ(10n)≥0.95  ⟹  10n≥1.645  ⟹  n≤36.9\Phi\left(\frac{10}{\sqrt{n}}\right) \geq 0.95 \implies \frac{10}{\sqrt{n}} \geq 1.645 \implies n \leq 36.9

取 n≤36n \leq 36。

例题12

设 XiX_i 表示第 ii 个产品的重量(克),E(Xi)=50E(X_i) = 50,D(Xi)=25D(X_i) = 25。一箱装 100 个产品,求一箱产品重量超过 5025 克的概率。

解:S=∑i=1100XiS = \sum_{i=1}^{100} X_i,E(S)=5000E(S) = 5000,D(S)=2500D(S) = 2500。

P(S>5025)≈1−Φ(5025−500050)=1−Φ(0.5)=1−0.6915=0.3085P(S > 5025) \approx 1 - \Phi\left(\frac{5025 - 5000}{50}\right) = 1 - \Phi(0.5) = 1 - 0.6915 = 0.3085

例题13

证明:若 Xn→PXX_n \xrightarrow{P} X,Yn→PYY_n \xrightarrow{P} Y,则 Xn+Yn→PX+YX_n + Y_n \xrightarrow{P} X + Y。

证明:对任意 ε>0\varepsilon > 0,

P(∣(Xn+Yn)−(X+Y)∣≥ε)≤P(∣Xn−X∣≥ε/2)+P(∣Yn−Y∣≥ε/2)→0P(|(X_n + Y_n) - (X + Y)| \geq \varepsilon) \leq P(|X_n - X| \geq \varepsilon/2) + P(|Y_n - Y| \geq \varepsilon/2) \to 0

例题14

设 X1,X2,⋯X_1, X_2, \cdots 独立同分布,E(Xi)=3E(X_i) = 3,D(Xi)=4D(X_i) = 4,求 P(2.8<Xˉ100<3.2)P(2.8 < \bar{X}_{100} < 3.2) 的近似值。

解:E(Xˉ)=3E(\bar{X}) = 3,D(Xˉ)=0.04D(\bar{X}) = 0.04,σXˉ=0.2\sigma_{\bar{X}} = 0.2。

P(2.8<Xˉ<3.2)≈Φ(1)−Φ(−1)=2Φ(1)−1=2×0.8413−1=0.6826P(2.8 < \bar{X} < 3.2) \approx \Phi(1) - \Phi(-1) = 2\Phi(1) - 1 = 2 \times 0.8413 - 1 = 0.6826

例题15

设 X1,X2,⋯X_1, X_2, \cdots 独立同分布,Xi∼U(−1,1)X_i \sim U(-1, 1),求 P(∑i=148Xi>4)P\left(\sum_{i=1}^{48} X_i > 4\right) 的近似值。

解:E(Xi)=0E(X_i) = 0,D(Xi)=13D(X_i) = \dfrac{1}{3}。

E(∑Xi)=0E\left(\sum X_i\right) = 0,D(∑Xi)=16D\left(\sum X_i\right) = 16。

P(∑i=148Xi>4)≈1−Φ(44)=1−Φ(1)=0.1587P\left(\sum_{i=1}^{48} X_i > 4\right) \approx 1 - \Phi\left(\frac{4}{4}\right) = 1 - \Phi(1) = 0.1587