协方差

8 minIntermediate2026/6/14

协方差的定义、性质、计算方法与协方差矩阵。

1. 协方差的定义

1.1 定义

设 XX 和 YY 是两个随机变量,若 E[X−E(X)][Y−E(Y)]E[X - E(X)][Y - E(Y)] 存在,则称

Cov(X,Y)=E[X−E(X)][Y−E(Y)]\text{Cov}(X, Y) = E[X - E(X)][Y - E(Y)]

为 XX 与 YY 的协方差。

1.2 协方差的计算公式

Cov(X,Y)=E(XY)−E(X)E(Y)\text{Cov}(X, Y) = E(XY) - E(X)E(Y)

证明:

Cov(X,Y)=E[X−E(X)][Y−E(Y)]=E[XY−XE(Y)−YE(X)+E(X)E(Y)]\text{Cov}(X, Y) = E[X - E(X)][Y - E(Y)] = E[XY - XE(Y) - YE(X) + E(X)E(Y)]

=E(XY)−E(X)E(Y)−E(Y)E(X)+E(X)E(Y)=E(XY)−E(X)E(Y)= E(XY) - E(X)E(Y) - E(Y)E(X) + E(X)E(Y) = E(XY) - E(X)E(Y)

1.3 协方差的直观意义

协方差衡量了两个随机变量的线性相关程度:

  • Cov(X,Y)>0\text{Cov}(X, Y) > 0:XX 与 YY 正相关(XX 增大时 YY 倾向于增大)
  • Cov(X,Y)<0\text{Cov}(X, Y) < 0:XX 与 YY 负相关(XX 增大时 YY 倾向于减小)
  • Cov(X,Y)=0\text{Cov}(X, Y) = 0:XX 与 YY 不相关(无线性关系)

2. 协方差的性质

2.1 基本性质

  1. 对称性:Cov(X,Y)=Cov(Y,X)\text{Cov}(X, Y) = \text{Cov}(Y, X)

  2. 自身协方差:Cov(X,X)=D(X)\text{Cov}(X, X) = D(X)

  3. 常数:Cov(X,C)=0\text{Cov}(X, C) = 0(CC 为常数)

  4. 线性性:

Cov(aX,bY)=ab⋅Cov(X,Y)\text{Cov}(aX, bY) = ab \cdot \text{Cov}(X, Y)

Cov(X1+X2,Y)=Cov(X1,Y)+Cov(X2,Y)\text{Cov}(X_1 + X_2, Y) = \text{Cov}(X_1, Y) + \text{Cov}(X_2, Y)

  1. 更一般的双线性性:

Cov(∑i=1maiXi,∑j=1nbjYj)=∑i=1m∑j=1naibjCov(Xi,Yj)\text{Cov}\left(\sum_{i=1}^m a_i X_i, \sum_{j=1}^n b_j Y_j\right) = \sum_{i=1}^m \sum_{j=1}^n a_i b_j \text{Cov}(X_i, Y_j)

  1. 方差与协方差的关系:

D(X±Y)=D(X)+D(Y)±2Cov(X,Y)D(X \pm Y) = D(X) + D(Y) \pm 2\text{Cov}(X, Y)

D(∑i=1nXi)=∑i=1nD(Xi)+2∑i<jCov(Xi,Xj)D\left(\sum_{i=1}^n X_i\right) = \sum_{i=1}^n D(X_i) + 2\sum_{i < j} \text{Cov}(X_i, X_j)

  1. 独立性推论:若 XX 与 YY 独立,则 Cov(X,Y)=0\text{Cov}(X, Y) = 0

    注意:反之不成立,Cov(X,Y)=0\text{Cov}(X, Y) = 0 不能推出 XX 与 YY 独立。

2.2 协方差的界

∣Cov(X,Y)∣≤D(X)⋅D(Y)|\text{Cov}(X, Y)| \leq \sqrt{D(X) \cdot D(Y)}

这由柯西-施瓦茨不等式直接得到。

3. 协方差的计算

3.1 离散型

Cov(X,Y)=∑i=1∞∑j=1∞[xi−E(X)][yj−E(Y)]pij\text{Cov}(X, Y) = \sum_{i=1}^{\infty} \sum_{j=1}^{\infty} [x_i - E(X)][y_j - E(Y)] p_{ij}

或

Cov(X,Y)=∑i=1∞∑j=1∞xiyjpij−E(X)E(Y)\text{Cov}(X, Y) = \sum_{i=1}^{\infty} \sum_{j=1}^{\infty} x_i y_j p_{ij} - E(X)E(Y)

3.2 连续型

Cov(X,Y)=∫−∞+∞∫−∞+∞[x−E(X)][y−E(Y)]f(x,y) dx dy\text{Cov}(X, Y) = \int_{-\infty}^{+\infty} \int_{-\infty}^{+\infty} [x - E(X)][y - E(Y)] f(x, y) \, dx \, dy

或

Cov(X,Y)=∫−∞+∞∫−∞+∞xyf(x,y) dx dy−E(X)E(Y)\text{Cov}(X, Y) = \int_{-\infty}^{+\infty} \int_{-\infty}^{+\infty} xy f(x, y) \, dx \, dy - E(X)E(Y)

3.3 计算示例

例题:设 (X,Y)(X, Y) 的联合密度为

f(x,y)={2,0<y<x<10,其他f(x, y) = \begin{cases} 2, & 0 < y < x < 1 \\ 0, & \text{其他} \end{cases}

求 Cov(X,Y)\text{Cov}(X, Y)。

解:

E(X)=∫01∫0x2x dy dx=∫012x2 dx=23E(X) = \int_0^1 \int_0^x 2x \, dy \, dx = \int_0^1 2x^2 \, dx = \frac{2}{3}

E(Y)=∫01∫y12y dx dy=∫012y(1−y) dy=13E(Y) = \int_0^1 \int_y^1 2y \, dx \, dy = \int_0^1 2y(1-y) \, dy = \frac{1}{3}

E(XY)=∫01∫0x2xy dy dx=∫012x⋅x22 dx=∫01x3 dx=14E(XY) = \int_0^1 \int_0^x 2xy \, dy \, dx = \int_0^1 2x \cdot \frac{x^2}{2} \, dx = \int_0^1 x^3 \, dx = \frac{1}{4}

Cov(X,Y)=E(XY)−E(X)E(Y)=14−23×13=14−29=136\text{Cov}(X, Y) = E(XY) - E(X)E(Y) = \frac{1}{4} - \frac{2}{3} \times \frac{1}{3} = \frac{1}{4} - \frac{2}{9} = \frac{1}{36}

4. 不相关与独立

4.1 不相关的定义

若 Cov(X,Y)=0\text{Cov}(X, Y) = 0,即 E(XY)=E(X)E(Y)E(XY) = E(X)E(Y),则称 XX 与 YY 不相关。

4.2 不相关与独立的关系

  • 独立 ⇒\Rightarrow 不相关
  • 不相关 ⇏\not\Rightarrow 独立

4.3 不相关但非独立的例子

设 X∼U(−1,1)X \sim U(-1, 1),Y=X2Y = X^2,则

E(X)=0,E(XY)=E(X3)=0E(X) = 0, \quad E(XY) = E(X^3) = 0

Cov(X,Y)=E(XY)−E(X)E(Y)=0−0=0\text{Cov}(X, Y) = E(XY) - E(X)E(Y) = 0 - 0 = 0

XX 与 YY 不相关,但 Y=X2Y = X^2,显然 XX 与 YY 不独立。

4.4 特殊情况:二维正态分布

对于 (X,Y)∼N(μ1,μ2,σ12,σ22,ρ)(X, Y) \sim N(\mu_1, \mu_2, \sigma_1^2, \sigma_2^2, \rho):

X 与 Y 不相关  ⟺  X 与 Y 独立  ⟺  ρ=0X \text{ 与 } Y \text{ 不相关} \iff X \text{ 与 } Y \text{ 独立} \iff \rho = 0

这是二维正态分布的特殊性质,一般分布不具备。

5. 协方差的应用

5.1 投资组合风险

D(wX+(1−w)Y)=w2D(X)+(1−w)2D(Y)+2w(1−w)Cov(X,Y)D(wX + (1-w)Y) = w^2 D(X) + (1-w)^2 D(Y) + 2w(1-w)\text{Cov}(X, Y)

当 Cov(X,Y)<0\text{Cov}(X, Y) < 0 时,可以通过分散投资降低风险。

5.2 回归分析

协方差是回归分析的基础,最小二乘回归系数为

β=Cov(X,Y)D(X)\beta = \frac{\text{Cov}(X, Y)}{D(X)}